KSIĄŻNICA CIESZYŃSKA
43-400 Cieszyn, ul. Mennicza 46
tel.: (33) 851 38 41, fax: (33) 851 38 45
e-mail: ksiaznica@kc-cieszyn.pl

Elektroniczny słownik biograficzny Śląska Cieszyńskiego

Data aktualizacji: 2009-12-16 13:41:32

          Realizacja projektu, finansowanego ze środków Programu Współpracy Przygranicznej Polska-Czechy, trwała 15 miesięcy. W jego efekcie w marcu 2004 r. w witrynie Książnicy Cieszyńskiej udostępniony został „Elektroniczny słownik biograficzny Śląska Cieszyńskiego”, pełnotekstowa baza danych obejmująca hasła biograficzne osób działających na Śląsku Cieszyńskim, bądź też wywodzących się z tego obszaru. Projekt, zrealizowany we współpracy z Regionalną Biblioteką w Karwinie, kosztował łącznie 10 197,38 euro. Nawiązywał on do tworzonej w Książnicy już od 1994 r. faktograficznej bazy danych dotyczącej osób, instytucji i imprez w przeszłości lub obecnie związanych ze Śląskiem Cieszyńskim i pełniącej rolę słownika haseł wzorcowych. Baza ta, opracowywana w systemie MAK, dla potrzeb projektu została zmodyfikowana zgodnie z wytycznymi zawartymi w specjalnie w tym celu przygotowanej instrukcji, która szczegółowo normowała kryteria kwalifikacji osób do umieszczenia w bazie „ESBSC”, określała schemat budowy hasła biograficznego oraz zawierała wykaz źródeł stanowiących podstawę opracowania „ESBSC”.
          Cele „Elektronicznego słownika biograficznego Śląska Cieszyńskiego” określone zostały dwoma podstawowymi założeniami. Po pierwsze postanowiono, iż nie będzie on stanowił typowego leksykonu, zawierającego pełne, obszerne biogramy poszczególnych postaci, a otrzyma jedynie formę przewodnika, który, dzięki swej przyjaznej formie i dostępności, ułatwiać powinien wszechstronną eksplorację materiału zamieszczonego na łamach drukowanych słowników biograficznych obejmujących swym zasięgiem Śląsk Cieszyński. Zgodnie z tym założeniem, bazę „ESBSC” przeszukiwać można według różnorakich kryteriów: nie tylko poprzez nazwisko danej osoby czy używane przez nią pseudonimy, ale także rok urodzenia czy śmierci, miejscowości, w których działała, wykonywany zawód lub rodzaj działalności, a nawet nazwy instytucji, z którymi była związana. „ESBSC” pozwala zatem na tworzenie różnego typu zestawień, zależnych wyłącznie od potrzeb prowadzącego kwerendę (np.: księża urodzeni w XVIII w. związani z Generalnym Wikariatem w Cieszynie; lub nauczyciele urodzeni w XIX w. zajmujący się twórczością pisarską; albo urodzeni w Bielsku działacze polityczni aktywni na terenie Wiednia; bądź też pisarze urodzeni w latach 30. XX w. i związani z Trzyńcem), przy czym informacje uzyskiwane tą drogą odnosić się mogą nie tylko do problematyki biograficznej, ale – pośrednio – również do wszelkich aspektów dziejów i współczesnego życia regionu. Co istotne, każdy odnaleziony tą drogą biogram dostarcza nie tylko zwięzłych informacji o danej osobie, ale i odsyła do dalszych, niekiedy licznych źródeł zawierających poszerzony materiał faktograficzny. Drugie podstawowe założenie, któremu podporządkowano „ESBSC”, dotyczyło kwalifikacji danych podlegających uwzględnieniu w bazie. Postanowiono, iż jedyne kryterium, na podstawie którego dokonywany będzie wybór informacji wprowadzanych do „ESBSC“, stanowić powinna ich przydatność do badań regionalnych. O wyborze tym więc w żadnym przypadku decydować nie mogła przynależność narodowa czy wyznaniowa poszczególnych osób, ale wyłącznie znaczenie, jakie ich działania miały lub mają dla regionu, przy czym pod tym ostatnim pojęciem rozumiany jest cały Śląsk Cieszyński, w swoich najszerszych, historycznych granicach. Konsekwentna realizacja powyższego założenia pozwoliła na stworzenie zestawienia całkowicie wolnego od ograniczeń wynikających z uprzedzeń i stereotypów, tak charakterystycznych dla większości dotychczasowych polskich, czeskich i niemieckich opracowań biograficznych obejmujących Śląsk Cieszyński.
          „Elektroniczny słownik biograficzny Śląsk Cieszyńskiego” uwzględnia materiał zaczerpnięty z ponad 80 polsko-, czesko- i niemieckojęzycznych leksykonów biograficznych. Znajdują się wśród nich zarówno opracowania lokalne i regionalne, jak i narodowe słowniki biograficzne Polski, Czech, Niemiec i Austrii, a ponadto pokaźna liczba leksykonów specjalistycznych, zawierających biogramy wybitnych uczonych, pisarzy, artystów, duchownych, działaczy politycznych i wielu innych grup zawodowych i społecznych. Sięgnięcie do tak zróżnicowanej i obfitej bazy źródłowej sprawiło, iż baza „ESBSC” uzyskała pokaźne rozmiary. Obecnie obejmuje ona niemal 6 400 biogramów, a ich liczba stale wzrasta, ponieważ – zgodnie z założeniami projektu – słownik jest systematycznie rozbudowywany. O popularności, jak zdążył on sobie zyskać, świadczy liczba ponad 5000 uruchomień bazy, jaką zanotowano w ciągu niespełna pięciu miesięcy po jej udostępnieniu w Internecie. Rosnące zainteresowanie „ESBSC” skłoniło wspólpracujacą z Książnicą Cieszyńską Regionalną Bibliotekę w Karwinie   do przygotowania czeskojęzycznej edycji „Słownika“ („Elektronický biografický slovník Těšínského Slezska“ ), która w 2005 r. udostępniona została zarówno w Internecie, jak i w postaci CD-ROM-u. Przyczyniło się to do znacznego poszerzenia kręgu użytkowników „Słownika”, wśród których – jak wynika choćby z docierającej do Książnicy korespondencji – znajdują się zarówno profesjonalni badacze podejmujący problematykę regionalną, regionalni dziennikarze, pracownicy regionalnych i lokalnych biur informacji i promocji, nauczyciele i animatorzy kultury zajmujący się edukacją regionalną, jak i amatorzy, zainteresowani historią i kulturą Śląska Cieszyńskiego.
 

Ta strona używa plików cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Zamknij